Arabuluculuk

Arabuluculuk sistemi, bir özel hukuk uyuşmazlığı taraflarının özgür iradeleriyle seçtikleri tarafsız ve uzman bir arabulucu yardımıyla, dava açılmadan önce veya açıldıktan sonra başvurdukları mahkeme dışı bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Arabuluculuk ile ihtilafın daha hızlı, kesin, uygulanabilir ve daha az maliyetle çözülmesi hedeflenir. Arabuluculuk zorunlu ve ihtiyari olarak ikiye ayrılmaktadır. İş Hukukundan ve Ticaret Hukukundan doğan bazı uyuşmazlıklar için arabuluculuk dava şartı olarak zorunlu hale getirilmiştir. Arabuluculuğun dava şartı olması, arabulucuya başvurulmadan dava açılması halinde, davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmesi sonucunu doğurur.


Taraflar bizzat, kanuni temsilcileri veya avukatları, idareler ise oluşturacakları komisyon aracılığıyla katılabilirler. Arabulucu başvurandan başlayarak taraflar ile görüşerek davanın esasını araştırır ve ilk oturum tarihini tayin eder. Uyuşmazlığın tarafları arabuluculuk sürecine özgür iradeleriyle ve eşit haklara sahip olarak katılırlar. Arabuluculuk faaliyetine katılan tüm taraflar bu süreçte ileri sürülen beyan veya belgelerin gizli kalmasını sağlamakla yükümlüdür. Arabuluculuk faaliyeti sırasında ileri sürülen belgeler ve beyanlar, mahkemelerde veya tahkim vs. gibi başkaca yerlerde delil olarak kullanılmaz.

Tarafların uyuşmazlık üzerinde tamamen veya kısmen anlaşmaları halinde, arabulucu tarafından bir anlaşma son tutanağı düzenlenir. Tarafların kısmen anlaşmaları halinde anlaşılan ve anlaşılamayan konular açıkça tutanağa geçirilir. Anlaşma belgesi, taraflar arasındaki hak ve yükümlükleri belirleyen, yetkili ve görevli mahkeme tarafından icra edilebilirlik şerhi verildiğinde ilam niteliğinde olan belgelerdendir.

Taraflar arasında anlaşma sağlanamaması halinde ise anlaşamama son tutanağı düzenlenir ve bu tutanak dava dilekçesine eklenerek, ihtilaf yetkili ve görevli mahkemede görülmeye başlanır.

Yapılan görüşmelerde sonuç alınamaması, taraflar arasında anlaşma sağlanamaması, taraflar katılamadığı için görüşme yapılamaması veya kanunda öngörülen süre içinde anlaşmaya varılamaması halinde arabuluculuk faaliyeti sona erdirilir.

Arabuluculuk faaliyetinin, taraflardan birinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması sebebiyle sona ermesi durumunda, dava sonucunda taraf tamamen veya kısmen haklı çıksa bile yargılama giderlerine mahkûm edilir.

Özellikle, ticari uyuşmazlıklar, iş hukukundan kaynaklanan kıdem ve ihbar tazminatları ile fazla çalışma ücretleri, maddi ve manevi tazminat davaları, mirasın paylaşılması sorunları vb. gibi uyuşmazlıklar arabuluculuk yoluyla çözülebilir.